Pierre Alechinsky I Collectors Items

 

 

 

 

Tijdens de tentoonstelling Books & Paper kan u meer dan dertig werken van Pierre Alechinsky bezichtigen. De nadruk ligt op grafisch werk uit de jaren zestig, zeventig en tachtig.

De écriture automatique van de surrealisten vindt in Alechinsky een fervent beoefenaar. De toeschouwer mag trouwens evenzeer als de kunstenaar zijn ideeën en associaties de vrije loop laten. De werken laten voldoende interpretatieruimte over om een avontuurlijke reis te ondernemen door het werk van een van de laatste Cobra-coryfeeën.

Books & Paper is te bezichtigen in Galerie Dessers Hasselt tot 22 mei 2017 tijdens de openingsuren van de galerie.

 


 

Pierre Alechinsky werd op 19 oktober 1927 in Brussel geboren. Zijn vader, die dokter was en afkomstig uit de Krim, had er zich in 1920 gevestigd. Aanvankelijk studeerde Alechinsky typografie en boekillustratie aan de École Nationale Supérieure d’Architecture et des Arts Décoratifs, het befaamde La Cambre, gesticht door Henry van de Velde. Die opleiding zou hem nooit meer loslaten. Zelf zei hij hierover: “Ik ben een schilder die van de drukkerij komt.”

Tijdens de eerste jaren van zijn loopbaan zal hij als graficus inderdaad vooral met de drukpers aan de slag gaan. Als jong lid van de Jeune Peinture Belge sluit hij, na een ontmoeting met Christian Dotremont, reeds vroeg aan bij de avant-gardistische Cobra-beweging. Zijn enthousiasme (en misschien ook het feit dat hij als jongste lid het manusje-van-alles van Cobra was?) maakt van hem een bedrijvig organisator van zowel uitgaven als tentoonstellingen. Zelf toont hij er surrealistisch geïnspireerde etsen die getuigen van een groot technisch vernuft, maar nog niet volledig bevrijd zijn van een zekere formele stroefheid. De bevrijding van de lijn zal er pas later komen, wanneer hij zich in Parijs vestigt en dankzij de Chinese schilder Walasse Ting, de Chinese en Japanse kalligrafie ontdekt. Hij reist naar Japan in 1955, waar hij de film Calligraphie japonaise draait, later door Dotremont van commentaar voorzien.

 

 

 

 

Herhaling
Net als in de Japanse vechtsporten is de eindeloze herhaling de sleutel tot de volledige beheersing van de beweging. Pas als die beheersing totaal is, kan een kunstenaar zich volledig op intuïtie en impulsen laten gaan. Het penseel wordt dan een verlengstuk van de hand en de geest van de artiest. De techniek maakt zichzelf overbodig. Alechinsky heeft reeds vroeg deze ‘weg van het penseel’ gevonden. Met een zekere systematiek tast hij de mogelijkheden van grafische thema’s af. Een vuurberg kan dan zowel een vulkaan als een Gilles van Binche zijn. De slang rolt zich op tot een spiraal om labyrint te worden. Zonder schroom verlegt hij ook de grenzen van figuratie en abstractie. Niet zelden duiken herkenbare motieven op in voor het overige abstracte werken.

Wanneer Alechinsky in de jaren 1960 naar New York trekt ontstaan de voor hem zo typische randillustraties. Het centrale thema van een werk wordt dan omringd door een resem grafische commentaren in de marge. Hij schakelt in die periode ook over op acrylverf en ruilt de schildersezel gaandeweg voor een horizontale benadering van het werk. Meer en meer schildert hij op waardevolle handgeschepte papieren die hij dan later op doek maroufleert. Bij zijn zoektocht naar mooie dragers ontdekt Pierre Alechinsky ook bedrukt of beschreven papier afkomstig van oude registers, kasboeken of facturen. Later komen daar landkaarten bij.

 

 

Geraffineerd
Het esthetisch raffinement waarmee hij zijn werken samenstelt hebben de schilder uiteraard geen windeieren gelegd. Relatief snel was het werk van Alechinsky salonfähig, getuige daarvan de enorme hoeveelheden grafisch werk die de kunstmarkt overspoeld hebben. Deze opmerking geldt eigenlijk voor de hele generatie artiesten die uit de revolutionaire avant-garde stammen. Vanuit Parijs en Kopenhagen , maar ook vanuit de Ateliers du Marais in de Brusselse Broekstraat werd de (kunst)wereld bestookt met vurige pamfletten. Het lijkt wel of het meeste energie gestoken werd in de bestrijding van andersgezinde kunstbroeders. Op de ene verkettering volgde de andere banvloek. De sociale realisten konden het gebrek aan ideologische standvastigheid van de revolutionaire surrealisten niet dulden; deze laatsten verweten hun politieke verblinding en gebrek aan experiment. In deze ongetwijfeld opwindende sfeer ontstond Cobra. Alechinsky besteedde erg veel energie aan de praktische aspecten van de beweging.

 

Gelukkig voor hem heeft de groep slechts zeer kort bestaan. Zijn volle creatieve energie en zijn herkenbare stijl kwamen pas helemaal los na Cobra. Toen hij zich volledig op zijn eigen werk ging concentreren zagen letterlijk duizenden werken het daglicht. Het belette hem nochtans niet om een samenwerking aan te gaan met aanverwante kunstenaars. Zo illustreerde hij gedichten van Hugo Claus, collaboreerde hij aan de uitgeverij Daily-Bul van Pol Bury en maakte hij zelfs een muurdecoratie voor het Brusselse metrostation Anneessens samen met Dotremont. Vanaf 1958, wanneer hij toetreedt tot het directiecomité van het Parijse Salon de Mai, begint Alechinsky deel uit te maken van de internationaal erkende avant-garde. Zo is hij reeds in 1961 in de Verenigde Staten te zien tijdens de Pittsburgh International Exhibition. Zijn eerste reis naar New York brengt hem terug bij Walasse Ting die hij in Parijs had leren kennen.

De internationale carrière van Pierre Alechinsky kent een vlucht die weinigen hem nadoen. Steeds aanwezig, maar wel altijd wat in de luwte van de grote mediastormen. Zijn minzaamheid en de aanvaardbare esthetiek van zijn werken, met groot decoratief gehalte, hebben hem van de ene onderscheiding naar de andere prijs gevoerd. Ook is Alechinsky vaak gevraagd voor toegepaste grafiek, wat hem een zekere bekendheid bij het ruimere publiek heeft opgeleverd. Boeken, affiches, architecturaal geïntegreerd werk: Alechinsky wist er telkens een geraffineerd element aan toe te voegen.