Vrijman Jan, De werkelijkheid van Karel Appel, 1961

 


 

De Nederlandse kunstschilder, beeldhouwer en dichter Karel Appel werd in 1921 in Amsterdam geboren. Hij was de zoon van een kapper en meldde zich na een ruzie met zijn vader aan bij de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog ontmoette Appel tijdens zijn opleiding Corneille.

Parijs

Na de oorlog reisde Karel Appel met Corneille naar Luik en later naar Parijs. In 1947 leerde Appel ook Constant kennen. Appel, Corneille en Constant exposeerden in 1948 bij kunsthandel Santee Landweer in Amsterdam. In juli 1948 behoorde Karel Appel tot de oprichters van de Nederlandse Experimentele Groep en in november 1948 was hij betrokken bij de oprichting van Cobra.

Cobra

Karel Appel werd aanvankelijk in Nederland en later ook in de rest van de wereld, het boegbeeld van de Cobra-beweging. De term “ik rotzooi maar wat aan” werd door tegenstanders van de expressieve stijl van Appel in negatieve zin gebruikt, maar geeft wel goed aan hoe Karel Appel te werk ging: hij pakte een onderwerp beet en kwam al werkende tot een resultaat. In de jaren veertig en vijftig veroorzaakte het werk van Karel Appel hevige discussies. Zijn in 1949 in de kantine van het Amsterdamse stadhuis aangebrachte muurschildering ‘Vragende kinderen’ verdween al snel achter behang, omdat verontwaardigde ambtenaren gestoord werden tijdens de lunch.

Geen theoreticus

Karel Appel was vooral een doener. Hij had weinig op met de theorieën van Constant en anderen. Appel schilderde in heldere kleuren en simpele vormen. Hij creëerde composities met fantasiedieren en onschuldige kinderen. In 1954 kreeg Appel tentoonstellingen in Parijs en later ook in New York. Vooral New York inspireerde hem zeer. Appel ontwikkelde een zeer expressionele schilderswijze met figuratieve elementen. Hij ontwikkelde een heftiger toets in een dikke verflaag, maar bleef trouw aan de uitgangspunten van Cobra. Daarnaast ontstonden collages en sculpturen, die meestal kleurrijk beschilderd waren.

Trouw aan uitgangspunten

Ook op hoge leeftijd liet Appel zien nog niets van zijn jeugdige elan te hebben verloren. Hij bleef experimenteren en zoeken naar nieuwe uitdrukkingsmogelijkheden. Afwisselend werkte Appel in New York, Parijs, Toscane en Monaco. Zijn tentoonstellingen bleven belevenissen en Appel bewees een echte hedendaagse Nederlandse meester te zijn. Schilderijen van Karel Appel hingen in alle belangrijke musea in de wereld, zowel in Europa als in de Verenigde Staten.

Laatste jaren

Karel Appel bleef tot op hoge leeftijd actief. Zijn vriend Rudi Fuchs organiseerde in 2004 nog een tentoonstelling in Brussel, waar Appel recent werk toonde. Het werk was dramatisch, veelzeggend en uitgevoerd in felle kleuren. Wel noopte een hartkwaal hem in zijn laatste jaren tot een nieuwe stijl, omdat heftige armbewegingen niet meer mogelijk waren.
Karel Appel overleed in mei 2006 in zijn woonplaats Zürich. Appel werd enkele dagen later in stilte begraven op het beroemde kerkhof Père-Lachaise in Parijs.

Tentoonstellingen

Het werk van Karel Appel werd getoond op vele belangrijke tentoonstellingen. Hij was vertegenwoordigd op de cobra tentoonstellingen in Amsterdam (1949) en Luik (1951) en exposeerde onder andere in Esbjerg (1980), het Moma en het Guggenheim in New York, Museum Boymans-Van Beuningen in Rotterdam (1982), het Haags Gemeentemuseum (1990), Nizza (1987) en Japan (1988).

 

selectie van de werken van Karel Appel tentoongesteld tijdens Cobra & beyond